Hoe het Hangul werkt: letters en lettergreepblokjes

Het Hangul is een alfabet

Veel mensen denken dat het Koreaanse schrift een verzameling plaatjes is, zoals Chinese tekens. Dat is niet zo. Het Hangul (한글) is een alfabet. Elke letter staat voor één klank, net als de letters van het Latijnse alfabet. Het Hangul werd in de 15e eeuw door koning Sejong en zijn geleerden gemaakt, zodat gewone mensen gemakkelijk konden lezen en schrijven.

Tegenwoordig heeft het Hangul 24 basisletters: 14 medeklinkers en 10 klinkers. Uit deze basisletters maken we ook dubbele medeklinkers (zoals ㄲ) en samengestelde klinkers (zoals ㅐ of ㅘ). In totaal leer je 40 lettervormen kennen, maar de meeste zijn eenvoudige variaties op de 24 basisletters. Veel leerders kunnen het Hangul al na enkele dagen oefenen lezen. Jij ook.

Letters leven in lettergreepblokjes

Hier is het ene grote verschil met het Nederlands. In het Nederlands schrijven we letters in een lange rij: b-a-n-a-a-n. In het Koreaans worden de letters van één lettergreep samengepakt in een klein vierkant, een lettergreepblokje. Daarna worden de blokjes van links naar rechts op een rij geschreven.

Het woord voor banaan, 바나나, bestaat dus uit drie blokjes: 바, 나, 나. Elk blokje is één lettergreep en elke lettergreep is één tel als je spreekt. Als je de blokjes kunt tellen, kun je de tellen van een woord tellen.

Elk blokje heeft hetzelfde basisrecept:

1. Een medeklinker aan het begin (altijd). 2. Een klinker (altijd). 3. Een slotmedeklinker onderaan (soms). Die slotmedeklinker heet batchim (받침).

In deze les richten we ons op de eerste twee delen. De batchim komt in een latere les.

Twee soorten klinkers: hoog en plat

Waar komt de klinker in het blokje? Dat hangt af van de vorm van de klinker.

Hoge klinkers hebben een lange verticale lijn, zoals ㅏ, ㅓ en ㅣ. Een hoge klinker staat rechts van de eerste medeklinker: ㄴ + ㅏ = 나.

Platte klinkers hebben een lange horizontale lijn, zoals ㅗ, ㅜ en ㅡ. Een platte klinker staat onder de eerste medeklinker: ㄴ + ㅗ = 노.

Er zijn dus twee eenvoudige blokvormen: medeklinker links met klinker rechts, of medeklinker boven met klinker onder. Als er een slotmedeklinker (batchim) bij komt, staat die altijd helemaal onderaan het blokje. De letters veranderen een beetje van grootte zodat elk blokje in dezelfde vierkante ruimte past.

De stomme ㅇ

Een Koreaans lettergreepblokje moet met een medeklinker beginnen. Maar veel lettergrepen beginnen met een klinkerklank, zoals 'a' of 'o'. Wat doen we dan?

We gebruiken de cirkelletter ㅇ als plaatshouder. Aan het begin van een blokje heeft ㅇ helemaal geen klank. Hij houdt alleen de plaats van de medeklinker vrij. Dus ㅇ + ㅏ = 아, en je zegt gewoon 'a'. ㅇ + ㅗ = 오, en je zegt gewoon 'o'.

Wanneer ㅇ onderaan een blokje staat, als batchim, heeft hij wel een klank: 'ng', zoals aan het eind van 'zing'. 공 (bal) eindigt bijvoorbeeld op 'ng'. Dat oefenen we later. Onthoud voorlopig: ㅇ aan het begin = stom.

Een korte blik op de slotmedeklinker

Sommige blokjes hebben drie of zelfs vier letters. De extra letters onderaan zijn de batchim. Kijk naar 한 in 한글: ㅎ + ㅏ bovenaan en ㄴ onderaan. En 글 is ㄱ + ㅡ bovenaan met ㄹ onderaan.

Je hoeft deze nog niet te lezen. Let alleen op het patroon: bovenste deel eerst, onderste deel laatst. Je leest een blokje altijd van linksboven naar beneden, in de volgorde waarin je het zou schrijven.

Hoe we gaan leren

Dit is ons plan voor de komende lessen. Eerst de basisklinkers, want elk blokje heeft er een nodig. Dan de basismedeklinkers, een paar tegelijk. Dan de sterke (aangeblazen) en strakke (gespannen) medeklinkers, die in het Koreaans heel belangrijk zijn. Daarna de samengestelde klinkers, de slotmedeklinkers en tot slot de kleine klankveranderingen die het Koreaans natuurlijk laten klinken.

In elke les maak je kennis met elke letter op een kaartje met zijn Koreaanse naam, zijn klank en een tip voor je mond en voor het schrijven. Zeg alsjeblieft elk voorbeeld hardop. Met je ogen lezen is goed, maar met je mond lezen is veel beter. Schrijf elke letter ook een paar keer met de hand. Je hand helpt je geheugen.