Hangul vandaag: spelling, Hangul-dag en het digitale tijdperk

Van 28 letters naar 24

Koning Sejong creëerde 28 letters: 17 medeklinkers en 11 klinkers. In de loop van de eeuwen veranderden de klanken van het Koreaans langzaam. Sommige klanken verdwenen en de letters ervoor waren niet meer nodig.

Tegenwoordig gebruikt het Koreaans 24 basisletters: 14 medeklinkers en 10 klinkers. Vier van de oorspronkelijke letters worden in het standaardkoreaans niet meer gebruikt: ㆍ, ㅿ, ㆁ en ㆆ.

Met de 24 basisletters kun je er meer maken. Dubbele medeklinkers zoals ㄲ en ㅆ en samengestelde klinkers zoals ㅐ, ㅘ en ㅢ zijn allemaal uit de basisletters opgebouwd. Als je alles telt wat een leerder nodig heeft, zijn het 19 medeklinkers en 21 klinkers. Maar ze komen allemaal voort uit slechts 24 basisvormen.

Wie waakt over de Koreaanse spelling?

In de vorige les leerde je dat de eenvormige spellingsregels voor het eerst in 1933 werden gepubliceerd. Sindsdien zijn de regels meerdere keren herzien. De huidige 한글 맞춤법, de Koreaanse spellingsregels, werden in 1988 officieel bekendgemaakt, met latere aanpassingen.

In Zuid-Korea bestudeert het Nationaal Instituut voor de Koreaanse taal (국립국어원) de taal en beheert het de standaardregels voor spelling, uitspraak en leenwoorden. Het publiceert ook gratis woordenboeken online. Als leerder kun je ze ook gebruiken.

De regels leggen de 표준어 vast, het standaardkoreaans. Het standaardkoreaans is gebaseerd op de moderne spreektaal van Seoul. Natuurlijk spreken mensen in andere regio's hun eigen dialecten, en die zijn een kostbaar deel van de Koreaanse cultuur. Maar op school, in het nieuws en in officiële teksten worden de standaardtaal en standaardspelling gebruikt.

Eén taal, twee spellingen

Het Koreaans wordt ook in Noord-Korea gebruikt, waar het schriftsysteem 조선글 heet. De letters zijn dezelfde, maar sommige spellingsregels verschillen. Aan het begin van een woord verandert Zuid-Korea bijvoorbeeld vaak de klanken ㄹ en ㄴ, terwijl Noord-Korea ze behoudt. Het woord voor 'arbeid' wordt in het Zuiden 노동 geschreven en in het Noorden 로동. De letters zijn gedeeld en mensen van beide kanten kunnen elkaars schrift lezen.

Het Hangul in het digitale tijdperk

Koning Sejong kon zich computers niet voorstellen, maar zijn ontwerp werkt er prachtig mee samen. Omdat het Hangul maar weinig letters heeft, past het gemakkelijk op een toetsenbord.

De standaard Koreaanse 자판, toetsenbordindeling, heet 두벌식, wat 'twee sets' betekent. De medeklinkers staan links op het toetsenbord en de klinkers rechts. Je typt de letters één voor één en de computer bouwt ze automatisch tot lettergreepblokjes. Als je bijvoorbeeld ㅎ, ㅏ, ㄴ typt, toont het scherm 한.

Op telefoons gebruiken Koreanen meerdere toetsenborden. Een populaire stijl heeft maar drie klinkertoetsen, ㆍ, ㅡ en ㅣ, rechtstreeks gebaseerd op hemel, aarde en mens. Anderen geven de voorkeur aan een indeling zoals het computertoetsenbord. Hoe dan ook, het Hangul is snel te typen.

11.172 mogelijke lettergrepen

In computersystemen zijn de moderne Hangul-lettergreepblokjes als kant-en-klare tekens opgenomen. Hun aantal is 11.172. Waar komt dit getal vandaan? Er zijn 19 mogelijke beginmedeklinkers, 21 klinkers en 28 opties voor de slotpositie (27 slotmedeklinkers, of helemaal geen slotmedeklinker). 19 × 21 × 28 = 11.172.

Niet al deze blokjes worden in echte woorden gebruikt, maar elk ervan kan worden geschreven en gelezen. Dit laat zien hoe systematisch het ontwerp van het Hangul is: een kleine set regels levert een enorm aantal mogelijke lettergrepen op.

Het Hangul over de hele wereld

Tegenwoordig leren mensen over de hele wereld Koreaans. Sommigen beginnen omdat ze van Koreaanse muziek, drama's of eten houden. Anderen studeren voor werk, school of familie. De Koreaanse overheid ondersteunt het Koreaanse taalonderwijs in het buitenland via het King Sejong Institute (세종학당), uiteraard vernoemd naar de koning die het allemaal begon.

En hier ben jij, een van die leerders. Ruim 500 jaar nadat koning Sejong wenste dat iedereen zijn letters gemakkelijk kon leren, is zijn wens alle oceanen overgestoken.