Hangul'dan Önce: Çin Karakterleriyle Korece Yazmak

Kendi harfleri olmayan bir dil

Kore Yarımadası'ndaki insanlar çok uzun zamandır kendi dillerini konuşuyor. Şarkılar söylediler, hikâyeler anlattılar, yasalar yaptılar ve mal alıp sattılar, hepsini Korece yaparak. Ama bu tarihin çoğunda büyük bir sorun vardı: Korece için yapılmış harfler yoktu.

İnsanlar yazmak istediklerinde Çin karakterlerini kullandılar. Korecede bunlara 한자 deriz. Klasik Çince üslupla yazmaya ise 한문 denir. Bin yıldan uzun bir süre boyunca 한자 ve 한문, Kore'de yazmanın başlıca yoluydu; devlette, okullarda, tapınaklarda ve aile kayıtlarında kullanıldı.

Bunun nedeni Korelilerin kendi dillerini önemsememesi değildi. Çin karakterleri, o dönemde Doğu Asya'nın her yerinde kullanılan yazı sistemiydi. Tarih, felsefe, tıp ve din kitapları bu yazıyla yazılmıştı. 한문'u öğrenmek, bütün bu bilgilerin kapısını açıyordu.

Çok karakter, az zaman

Çin karakterleri bir alfabeye benzemez. Her karakter genellikle sadece bir sesi değil, bir anlamı temsil eder. Sıradan kitapları okuyabilmek için birkaç bin karakter bilmek gerekirdi. Bunları öğrenmek yıllarca çalışmayı gerektiriyordu.

Kimin buna yetecek kadar vakti vardı? Çoğunlukla 양반 denen soylu bilgin sınıfının aileleri ile devlette, tapınaklarda veya özel dairelerde çalışanların. Çiftçiler, balıkçılar, hizmetkârlar ve kadınların çoğu yıllarca ders çalışma fırsatı bulamazdı. Bu yüzden sıradan insanların, yani 백성'in çoğu okuyup yazamazdı.

Bu, günlük hayatta gerçek sorunlara yol açtı. Bir çiftçi devletin duyurusunu okuyamazsa yeni kuralları bilmezdi. Haksızlığa uğrayan biri için bir memura şikâyet dilekçesi yazmak zordu. Bilgi küçük bir grubun elinde kalıyordu.

이두: dairelerin dili

이두 yüzyıllar boyunca raporlar, sözleşmeler ve hukuki belgeler gibi evraklarda kullanıldı. Devlet dairelerindeki katipler onu iyi bilirdi. 이두 ile yazılmış bir metin ilk bakışta Çinceye benzerdi, ama eğitimli bir okuyucu içinde saklanan Korece dilbilgisini görebilirdi.

Faydalıydı ama yine de zordu. Önce Çin karakterlerini bilmeniz, sonra bunun üstüne özel 이두 kurallarını öğrenmeniz gerekiyordu.

향찰: Korece şarkı yazmak

Eski Silla Krallığı'nda insanlar 향가 denen şiirler söylerdi. Bunların bir kısmı 향찰 ile yazıya geçirildi. Bu sistem, bütün bir şarkıyı satır satır Korece yazmaya çalışıyordu.

Bugün bilginler bu şarkılardan bazılarının nasıl okunacağını hâlâ tartışıyor, çünkü hangi karakterin anlam için, hangisinin ses için kullanıldığından her zaman emin olamıyoruz. Bu, sistemin ne kadar zor olduğunu gösterir. Bu şarkılardan yalnızca azı günümüze ulaştı.

구결: okuyucular için küçük yardımcılar

Çin klasiklerini okuyan öğrenciler çoğunlukla satır aralarına küçük notlar eklerdi. 구결 denen bu notlar, metin yüksek sesle okunurken Korece eklerin nereye geleceğini gösterirdi. Zamanla insanlar bu notları daha hızlı yazmak için karakterlerin kısaltılmış biçimlerini bile kullandılar.

구결 okuyuculara yardımcı oldu, ama Çin karakterlerini hiç okuyamayanlara yardımı olmadı.

Öğrenen biri olarak bunun sana anlamı

Bugün bile Korecede Çin karakterlerinden gelen pek çok sözcük var. 학교 (okul), 한국 (Kore) ve 문자 (yazı sistemi) gibi sözcüklerin hepsinin kökü 한자'ya dayanır. Korece'yi uzun süre çalışırsan bu kökleri fark edersin ve yeni sözcükleri tahmin etmene yardımcı olurlar.

Ama bugün Korece okumak için 한자 öğrenmen gerekmez. Hangul sayesinde her Korece sözcüğü yalnızca 24 harfle okuyabilirsin. Bu hikâyenin vardığı hediye budur.