Edilgen Fiiller: -이/히/리/기-
Korece edilgen fiilleri kullanın: -이-, -히-, -리-, -기- ekleri (보이다, 먹히다, 열리다, 안기다), -아/어지다 kalıbı ve 하다 isimleriyle 되다.
Gaon Öğretmen · Dilbilgisi, kelime, TOPIKBu derste öğrenecekler
- -이-, -히-, -리-, -기- ile yapılan yaygın edilgen fiilleri tanıyın ve kullanın
- Edilgen eylemin yapanını 에게/한테 veya 에 ile belirtin
- Ek almayan fiillerin edilgenini -아/어지다 ile yapın
- Korecenin ne zaman etken cümleyi tercih ettiğini bilin
Merhaba! Bugünkü konu edilgen çatı: "Kapı açıldı", "Beni sivrisinek ısırdı". Korece edilgenler ilk bakışta zor görünür, ama çoğu zaten bildiğiniz küçük bir fiil grubundan gelir. Onları aileler halinde öğrenelim.
Edilgen cümle nedir?
Etken cümlede özne eylemi yapar: 고양이가 쥐를 잡았어요. — Kedi fareyi yakaladı.
Edilgen cümlede özne eylemi alır: 쥐가 고양이에게 잡혔어요. — Fare kedi tarafından yakalandı.
Türkçe edilgeni fiile -il/-in eki getirerek yapar. Korecede üç ana yol var:
1. Fiil gövdesine edilgen ek -이-, -히-, -리-, -기- eklemek (잡다 → 잡히다). 2. Fiil gövdesine -아/어지다 eklemek (만들다 → 만들어지다). 3. Birçok 하다 fiili için 하다'yı 되다'ya çevirmek (사용하다 → 사용되다).
Bir fiilin hangi eki aldığı tamamen tahmin edilemez, bu yüzden en iyi yol her edilgen fiili bir sözcük olarak öğrenmektir. İyi haber: en faydalı olanlar az sayıdadır ve her gün duyarsınız.
Ekli edilgen: "(yapılmış) olmak". Yeni fiil ayrı bir sözlük sözcüğüdür.
- -이-: 보다 → 보이다 (görülmek, görünür olmak), 쓰다 → 쓰이다 (yazılmak, kullanılmak), 놓다 → 놓이다 (konulmak), 쌓다 → 쌓이다 (birikmek).
- -히-: 먹다 → 먹히다 (yenilmek), 닫다 → 닫히다 (kapanmak), 잡다 → 잡히다 (yakalanmak), 막다 → 막히다 (tıkanmak), 읽다 → 읽히다 (okunmak), 밟다 → 밟히다 (çiğnenmek).
- -리-: 열다 → 열리다 (açılmak), 팔다 → 팔리다 (satılmak), 듣다 → 들리다 (duyulmak), 걸다 → 걸리다 (asılmak), 풀다 → 풀리다 (çözülmek, gevşemek), 물다 → 물리다 (ısırılmak).
- -기-: 안다 → 안기다 (kucaklanmak), 끊다 → 끊기다 (kesilmek), 쫓다 → 쫓기다 (kovalanmak), 잠그다 → 잠기다 (kilitlenmek).
- Yeni fiiller normal çekimlenir: 열리다 → 열려요, 열렸어요; 잡히다 → 잡혀요, 잡혔어요.
- 여기에서 바다가 잘 보여요. yeogieseo badaga jal boyeoyo.Buradan deniz iyi görünüyor. (Deniz buradan net görünür.)
- 바람 때문에 문이 닫혔어요. baram ttaemune muni datyeosseoyo.Kapı rüzgârdan kapandı.
- 이 책은 많이 팔렸어요. i chaegeun mani pallyeosseoyo.Bu kitap çok satıldı.
- 옆집에서 음악 소리가 들려요. yeopjibeseo eumak soriga deullyeoyo.Yan taraftan müzik duyuluyor.
- 아기가 엄마 품에 안겼어요. agiga eomma pume angyeosseoyo.Bebek annesinin kucağında tutuldu.
- 통화 중에 전화가 끊겼어요. tonghwa junge jeonhwaga kkeunkyeosseoyo.Telefon görüşmesi ortasında kesildi.
Yaygın ekli edilgenler
| Ek | Etken | Edilgen | Anlam |
|---|---|---|---|
| -이- | 보다 | 보이다 | görülmek / görünür olmak |
| -이- | 쓰다 | 쓰이다 | yazılmak / kullanılmak |
| -히- | 먹다 | 먹히다 | yenilmek |
| -히- | 막다 | 막히다 | tıkanmak (trafik sıkışıklığı) |
| -히- | 잡다 | 잡히다 | yakalanmak |
| -리- | 열다 | 열리다 | açılmak / yapılmak (etkinlik) |
| -리- | 듣다 | 들리다 | duyulmak / işitilir olmak |
| -리- | 팔다 | 팔리다 | satılmak |
| -기- | 안다 | 안기다 | kucaklanmak / tutulmak |
| -기- | 끊다 | 끊기다 | kesilmek |
Her çifti sözcük dağarcığı olarak öğrenin. Her fiilin ekli bir edilgeni yoktur.
Faydalı bir şeye dikkat edin: 보이다 ve 들리다 çoğu zaman "görülebilir" ve "duyulabilir" anlamına gelir. Yani "Seni duyamıyorum" basitçe 잘 안 들려요'dur. Telefonda bunu çok kullanacaksınız!
Reklam
Kim yaptı? 에게/한테 ve 에
Edilgen cümlede eylemi kimin yaptığını göstermek için insanlar ve hayvanlar için 에게 veya 한테 (daha günlük) kullanın: 쥐가 고양이한테 잡혔어요.
Nesneler, doğa güçleri veya nedenler için 에 kullanın: 나무가 바람에 쓰러졌어요 (ağaç rüzgârda devrildi). 서류가 바람에 날렸어요.
Korece çoğu zaman yapanı, bilinmediği veya önemli olmadığı için, hiç söylemez: 문이 열렸어요. — Kapı açıldı.
"(yapılmış) olmak" — ekli edilgeni olmayan fiiller için bir edilgen, çoğu zaman bir şeyin nasıl sonuçlandığını anlatır.
- -아요/어요 ile aynı ünlü kuralını izleyin: son ünlü ㅏ veya ㅗ → -아지다; diğer ünlüler → -어지다; 하다 → 해지다.
- Örnekler: 만들다 → 만들어지다 (yapılmak), 지우다 → 지워지다 (silinmek), 이루다 → 이루어지다 (gerçekleşmek).
- Yaygın örnekler: 켜다 → 켜지다 (açılmak, yanmak), 끄다 → 꺼지다 (kapanmak, sönmek), 정하다 → 정해지다 (belirlenmek), 주다 → 주어지다 (verilmek).
- Zaten edilgen olan bir fiile -아/어지다 eklemeyin (쓰이다 → 쓰여지다 çifte edilgendir ve özenli yazarlar bundan kaçınır).
- Sıfatlarla -아/어지다 "olmak" demektir (예쁘다 → 예뻐지다), edilgen değildir.
- 이 의자는 나무로 만들어졌어요. i uijaneun namuro mandeureojyeosseoyo.Bu sandalye ahşaptan yapılmış.
- 갑자기 불이 꺼졌어요. gapjagi buri kkeojyeosseoyo.Birden ışıklar söndü.
- 이 펜은 잘 지워져요. i peneun jal jiwojyeoyo.Bu kalemin yazısı kolayca silinir.
- 꿈이 이루어졌어요! kkumi irueojyeosseoyo!Hayalim gerçek oldu!
Birçok Çin-Kore kökenli 하다 fiili edilgenini 되다 ile yapar.
- 사용하다 (kullanmak) → 사용되다 (kullanılmak); 결정하다 (karar vermek) → 결정되다 (kararlaştırılmak); 발견하다 (keşfetmek) → 발견되다 (keşfedilmek).
- Etken cümlenin nesnesi 이/가 ile özne olur.
- 회의 날짜가 결정됐어요. hoeui naljjaga gyeoljeongdwaesseoyo.Toplantı tarihi belirlendi.
- 이 단어는 요즘 자주 사용돼요. i daneoneun yojeum jaju sayongdwaeyo.Bu sözcük bu günlerde sık kullanılıyor.
Etken mi, edilgen mi?
- 제가 문을 열었어요. jega muneul yeoreosseoyo. Kapıyı açtım. Etken: yapan önemli.
- 문이 열렸어요. muni yeollyeosseoyo. Kapı açıldı. Edilgen: yalnızca sonuç önemli.
- 모기가 저를 물었어요. mogiga jeoreul mureosseoyo. Bir sivrisinek beni ısırdı. Dilbilgisel olarak doğru ama biraz tuhaf duyulur.
- 모기한테 물렸어요. mogihante mullyeosseoyo. Sivrisinek tarafından ısırıldım. Daha doğal: zarar gören kişi özne olur.
- 길이 많이 막혀요. giri mani makyeoyo. Yollar gerçekten tıkalı. Günlük bir ifade gibi kullanılan bir edilgen.
Edilgenleri doğal kullanın
Korece, özellikle İngilizceden çevrilmiş resmî yazılarda, edilgeni İngilizceden daha az kullanır. "Düzenlenmesine karar verildi" gibi uzun zincirler Korecede ağır duyulur. İyi bir kural: yapan bilinmediğinde veya önemsiz olduğunda ya da bir şeyin birine olduğunu göstermek istediğinizde (çoğu zaman hoş olmayan bir şey: ısırılmak, yakalanmak, çiğnenmek) edilgen kullanın. Aksi hâlde etken cümle genellikle daha doğaldır.
Zor bir sabah
Kontrol testi
Q1. 열다'nın (açmak) edilgeni nedir?
Q2. Telefonda: "Seni iyi duyamıyorum."
Q3. Doğru eki seçin: 도둑이 경찰( ) 잡혔어요.
Q4. Hangi cümle -아/어지다'yı doğru kullanır?
Q5. 안다'nın (sarılmak, kucaklamak) edilgeni hangisi?
Q6. 결정하다 için en doğal edilgen hangisi?
Mükemmel! Günlük olanlarla başlayın: 보이다, 들리다, 열리다, 닫히다, 막히다, 팔리다. Yeni bir edilgen fiil duyduğunuzda onu etken eşinin yanına yazın. Listeniz sandığınızdan hızlı büyüyecek.
Özet
- Ekli edilgenler: -이- (보이다), -히- (먹히다, 막히다), -리- (열리다, 들리다), -기- (안기다, 끊기다).
- Her edilgen fiili sözcük olarak öğrenin; ek tahmin edilemez.
- Yapan: insan ve hayvanlar için 에게/한테, nesneler ve nedenler için 에.
- -아/어지다 diğer fiiller için edilgen yapar (만들어지다, 꺼지다); 쓰여지다 gibi çifte edilgenlerden kaçının.
- Birçok 하다 fiili 되다 kullanır: 사용되다, 결정되다.
Birlikte bakmak iyi olan resmî ücretsiz kaynaklar
- Standart Korece Sözlük — Ulusal Kore Dili Enstitüsü
- Temel Korece Sözlük (çok dilli) — Ulusal Kore Dili Enstitüsü
Reklam